اشعار کرم دوستی
کرم دوستی
تون خدا بیتی بِخوَن، چوی بایهقوش قوقو نکه
ای خیالت بیل بِمینِم، تُرِّ پام جارو نکه
اَخِنکه لیژ و بِنارِم بِرّیه، آزِم بِرّی
ئهر پَرِ مالِت پنام بی، ویرِم ئهر آسو نکه
رازَلِم آشاریا بین، زورِ چوچِزکی وِتا
کُشت و برّ بیمه، تونی چوی لیوه لام ای چو نکه
مَلهَمی بِن ئهر تِلیشِ زَمِ شونِم چوی پیا
گیونِ ای یَک هَنجیام ای دواره گِمکهکو نکه
تَرمی بار و تَقِلا کَ، لَشِ زَمدارِم بِکیش
گوشتِ گیونِم وَ خوراکِ گرگِ هُردهرو نکه
هفتسینِ دفترم، بازارِ عیده مَشکِنی
سازِت ئهر شِعرم بِژَن، یا ویرِ عیدِ نو نکه
ئهژ کِلیکِم یِاَنَه عشقَ مَواری ئهر زمین
جَم بِکه خَرمُنِ فکرم، فکرِ خاکهرّو نکه
لابِرّون گیسِت نکه، خرمنِ عمرِم نَشیون
زندگی خواو و خیاله، اَخَه وِیم و رّو نکه
فالِ حافظ وِت گِ دواره یوسفت مای ای دُما
تَوَکلکَ گوشَلِت هوکاره چِلسُرو نکه
ئهژ «کرم» راس و دُرو رِشیایه چوی وَلگِ چُرو
اِیربِچِن، گیرِت نِمای، دِیباوه گَن و خو نکه
چوی: مانند/ بایهقوش: جغد/ بیل بِمینِم: بگذار بمانم/ تُرِّ پا: جای پا/ اَخِنکه: آنقدر/لیژ: لیز/بنار: سربالایی/ بِرّیه: بریدهام، طی کردهام/آز: نای، توان/آشاریا: پنهان شده/ وتا: گفتش، فاش کرد/لیوه: دیوانه/ مَلهَم: مرهم/تِلیشِ زَمِ: زخم بسیار عمیق/پیا: مرد/هَنجیا: له شده/گِمکهکو: مورد ضرب و شتم قرار دادن/ تَرمی: تابوت/تَقِلا: تلاش/ لَشِ: بدن، جنازه/کِلیک: انگشت/یِاَنَه: همواره، مدام/خاکهرّو: باقیمانده خرمن/لابِرّون گیسِت: بریدن بخش ی از گیس، معمولاً زنان لر در سوگ عزیزی گیس خودشان میبریدند./ وِیم و رّو: فکر و خیال همراه پریشانی/مای ای دُما: برمیگردد/هوکاره: خوگرفته/رِشیایه: ریختهاست/وَلگِ چُرو: برگ درخت بلوط/اِیربِچِن: جمع کن/َگن و خو: بد و خوب/
آیمِ پیر، بیزار اژ عیاله ماو
هوکاره قُرّ داین بِنِ ماله ماو
لَشِ گیونالِک، بیگیون و گلیک
چوی کوگِ اشکیا هردک باله ماو
شون راق و مِلّ راق، لیمو قُپیا سَر
گوشَلِت سنگین، زونِت لاله ماو
لوچِ خَم ار نوم توله منیشی
چوی جَدَه خاکی برز و چاله ماو
دَس کویرژ ایر هَتی، هردک پا رِکِن
گُشوَنِ بدن کُل بیحاله ماو
کَمَر چفتِ چیل، مدوم دَژی دار
محتاج و بستِن گزی شاله ماو
قیافه رنگین، هُمال تِرسِنِت
شیویا، دردهبار، بیهماله ماو
دَم پویک، بیدنون، چوی لونه جکه
پِرّه شَرّ هتی، بیگِرّ گاله ماو
ژاکردن مدوم ماوه عادتت
کارِت شماردِن مونگ و ساله ماو
تا بیت دَس بورین، پِتت آسری
آو اژ گُلوهپت، پر قپاله ماو
رستم هم ار وخت پیری مایه تنگ
سر و ریش اسبی، عین زاله ماو
«کرم» تو اقرار و پیری نکه
هرچَن لیلِت بی خط و خاله ماو
آیم: آدم/ هوکاره: خوگرفته/ قرداین: نق زدن/لش: بدن، جسم/ گیونالک: نیمهجان/ بیگیون و گلیک: تن لش / کوگ: کبک/ هردک: هردو / راق: خشکید/ مل: گردن/قپیا: خمیدگی/ لوچ:چین و چروک/ تول: پیشانی/ کویرژ: مچاله/رکن” لرزان/ گشون: مفصل/ چفت چیل: کج و معوج/ پویک: خالی/ جکه: گنجشک/ گرگال: خنده نمکیم و ملیح کودکانه/ ژا: نشخوار/ پیتت آسری: دماغت را پاک کنی/ گلوه پت: سوراخ بینی/
ایمشو داخ ئهر دل بیچاره دیرم
رنگی وَ زردی ایواره دیرم
یه حالی مدوم گیرِ گَن هتی
وَ خصه هواردن، هوکاره دیرم
مِشتی اسرئهرا مور آوردِنِم
آشاریا ای نوم گلاره دیرم
وختی اسرَلِم یَکاگیر بِکَن
گِنگِن ئهر دامون پَلاره دیرم
تا ایِ تِلَنجِک زمون نامه گیر
دو پا چوی آهو فراره دیرم
خاکِ وا بردی زمینم، ولی
همالی وَ گرد آساره دیرم
ئهرا نیشون داین رازم و بینِت
وَ سویکِ چَما اشاره دیرم
«کرم» وَ تنیای شوگارت قسم
ایمشو تاگَ صو پژاره دیرم
پینویسها:
ایواره: غروب/ اسر: اشک/ آشاریا: پنهان/ گِنگِن: انبوه/ پلاره: خوشه/ تلنجک: دام/ همالی: رقابت/ سویک: گوشه.
ای زمون گنشناس پر نهاتم چه بکم
چوی طلسمی بسیایه ری نجاتم چه بکم
ای زمون گنشناس پر نهاتم چه بکم
یه هماری سردی زمسون تموم بی، اسکه چه
ای وهار هشک بیخیر و خلاتم چه بکم
دل خوشی نیرم اگر ار فیل سوارم چوی وزیر
ای گرفتاری شاه کیش و ماتم چه بکم
عقل و دین شکتم توریانه، و گردم نمان
ای رفیق تمل بیدسلاتم چه بکم
سیری اژ داول برزت عالمی مرزی، ولی
ای دو چم بیتریسک انگلاتم چه بکم
میم بچم، سرسوز و عاشق، کله شق و بیخیال
ای جم دشمین فروش لات و پاتم چه بکم
پرچ و پاک و بیریا، یِ رنگ بمینم چوی خیام
ای بنومی، ای گپ و گر ولاتم چه بکم
وتمه حافظ ایسکه گ خرمن عمرم سزیا
ای خیاطه گیس چوی زلف ذراتم چه بکم
وت «کرم»میم غزلی ار نازنینت بخونم
ای جمال چون هور شاخ نباتم چه بکم
…………………………….
نِهات: بداقبالی/ خِلات: خلعت/ دَسلات: چابکی، زرنگی/ مَرزی: میارزد/ تریسک: جرقه، نور/ دُشمین فروش: دهن کج، عیب جو/ بَنومی: بدنامی/ خیاطه: پیچش زلف/ انگلات: معطل مانده
تا قلم هَس، تا وِتِن هَس، جال و رُمِم هُمکُرَل
اژ شراوِ شعرَلِم، مَسِ مدومِم هُمکُرل
گِلّگلّی درد و خم و خصه فراموشه مکم
آشنا و نِمنِمِ ساغر و جُمِم هُمکُرل
اژ گَپم، ای قلمِم، نویره مَواری ار زمین
چوین چراخِ روشن و مونگِ تمومم هُمکُرل
دلِ پاکی دیرم و سینه چوی سَرکَنی زلال
ولی ار بازارِ دیندارَل حَرومم هُمکُرل
قلمِم چوی رخشِ رستم، آنِموسی تا هدف
نیشتمه ار زینِ اسبِ بیلَقومِم هُمکُرل
گپِ راس ای گوش کاسِ بیخیالَل نمچو
دی وِلِمکَن ایسکهگِ زشت و بَنومِم هُمکُرل
کِز و کِشماته مَنیشِم، مِیم گِ رازی بشتوِم
چوین «کرم» گوش ار دنگِ نولَکنَمومِم هُمکُرل
پینویسها:
وتن: گفتن/ جال و رُم: جوان و سرحال/
هُمکرل: دوستان، رفقا/گلگلی: گاه گاهی/جُم: جام / نویر: نور/ مواری: میبارد/ سرکنی: سرچشمه/ آنموسی: آرام و قرار ندارد/ لقوم:لگام/ کاس: کر/ بنوم: بدنام/ کز: غمگین/ کشمات: ساکت/ نولکنموم: جوان زیبارو
طعنه دامی آشنای، آوِتِنی آسون نیه
نانجیمتِر اژ یه دی ای کشورِ ایرون نیه
آشنا تیروننشینه، پویل پِرس و بیخیال
وِت ولاتی گَنتر اژ لکنیشنِ ویرون نیه
وژ لک و باوه لک و تمومِ اِژدادی لَکن
هویچکسی چن ای پیا، مویش وِلدَر و شیطون نیه
وِتمه بین، تجریش و جُردن، باخوحش و سینما
هُمردیفِ میرملاس و شیرز و هومیون نیه
مِ مزونم تخت و بخت و مال و پویل و هیکلت
چوین صفای گاشِمار و تنگِ شوهخون نیه
اسم و رسمِ دوسلِ سرمایهدارِ ناکسِت
خاکِ ژیرِ لنگکلاشِ مردمِ طریون نیه
دِتَلِ مِلّ گَرگَری، ناخن دریژِ سرپتی
نوکرِ شیرهژنِ فقیرِ رومشکون نیه
ئهژ شمیرون تا وَنک، عاشق تیرون جَم بکن
هیچکُم ئهر رسمِ وفا، فرهادِ کرماشون نیه
پارک شهر و شهربازی و جکوزی و سونا
چوینِ وهارِ خرمِ سوزِ ملهشونون نیه
لک و لر، شط زلالن، چوی سراوِ سیمره
آوِ دلیا وَ دَمِ سگ، لیخن و ویرون نیه
دنگ نکه بیدردِ نامرد، وژ فروشِ بیهُمال
هویچ ولاتی خاکِ پاکِ سلسله و دلفون نیه
«کرم» ئهر لیز هنر، ای بیخ بشیوی، هویچ نماو
نیشِ شعر و قلمِت، بی سر و بی سامون نیه
پینویسها:
آوتن: بازگو کردن/ نایون: نادان/ تیرون: تهران/ نانجیم: نانجیب/ اژداد: اجداد/ مویش ولدر: دو پهلو حرف زدن/ گاشمار: تنگه معروف بین طرهان و دلفان/ شوهخون: تنگه بین خرمآباد و الشتر/ لنگکلاش: لنگه کفش/ طریون: طرهان/ دتل: دختران/ ملگرگری: گردن بلورین/ دریژ:دراز/ شیرهژن: شیرزن/ رومشکون: رومشکان/ دلیا: دریا/ لیخن: گلآلود/ ویرون: ویران/ ملهشونون: گردنهی سرسبز و زیبای یافتهکوه/ لیز: مأوا/ بشیوی: خراب شود.
آیـمِ حقــهباز خدا کَرِت کی *ای دنیا روشن تویشِ شَرِت کی
چوی ضحاک دو مار وَ مهمونت بو *اسیرِ کـــاوه آهنگـرت کی
خالِ سی ئهر نوم تولِت بکیشی * خیت و خجالت ئهر محشرت کی
وختی اسرافیل صوره مهدَمی*هُمْنشینِ و گَرد سگِ ترِت کی
پرونده ئهر کف دسِ چَپت بو*بوریت ئهر دوزخ دَسَه سَرِت کی
زوتر عزرائیل بای ای دیارِت*وَ هَردِک دَسی شِلّههَرِّت کی
لِچِت وَ خَنَه هوچ عادت نکی*پا دیوارنیشن، خصههورِت کی
کِز و آزیَتی، بیخیر و خوَشی*همیشه کِراس سی ای وَرِت کی
ولات ئهر ولات پاپتی بِچین*چوی لیوه مِدوم دَروَدَرِت کی
تاوسون چوی سُریت هُشکِ وابِردی*زِمسون وَ خوراک نیرهخرِت کی
چَم زاق و دَم واق، ئهر سویکِ اتاق*آرزو ای دِل، خوین جگرت کی
«کرم» ئهر عادَت و حُقه دیری*شِهامِی کهوَر چِلهپَرِّت کی
تویش: دچار./ تول:پیشانی./ دسهسر: دک کردن. / شلههرّ: خرد و خمیر. /سُریت: کلوش، بازمانده مزرعه./ دم واق: متعجب./ سوک: گوشه./ شِهامی کهوَر: شاهزاده احمد در کبیرکوه./ چلهپَرّ: مرگ ناگهانی.
از اندیشمندان، شاعران، هنرمندان و همهی قلم به دستانِ لک و لر درخواست میشود جهت پر بار شدن هر چه بیشتر بلوطستان -که هدفی جز روشن ساختن هویت واقعی زاگرسیان ندارد- ما را از ایدههای ارزشمندِ خویش بینصیب نگذارند. چشم به راه، ایده و همیاریتان هستیم. بلوطستان در نظر دارد با همیاری اندیشمندان و دوستارانِ فرهنگی لر و لک داشتههای فرهنگی زاگرسیان را گردآوری، واکاوی و مورد کنکاش قرار داده و با نگاه کارشناسانه و نقادانه از گزند فراموشی و ستیز بیامان و بیرحمانه ماشینیسم محفوظ داشته و ثبت ضبط نماید و با عرضه آنها به عرصهی فرهنگ، برغنای فرهنگی ایران زمین بیفزاید. از آنجا که خاک زاگرس در دامان پاک و اهورایی ایران زمین پرورش یافته، بیتردید نام این، بیانگر نشان آن است و گشودن راز یکی دانستن رمز دیگریست پس همگی در هر جای هستی از هر زاویهای که خوشتر داریم و در آن خبرهتر هستیم، دست به قلم برده و رازهای مانا و فراموش شدهی آبا و اجدادی را نگاشته و در دیدرس همگان قرار دهیم تا ایران بر زاگرس نشینانش ببالد. موضوعات زیادند و ناگفتهها بسیار، از تاریخ گرفته تا جغرافیا، از گیاه، درخت و سنگ تا گنجشگ، کبک و پلنگ، از چامهها، مَتَل و چلسرو تا ترانه، مویه و هوره، از کرمی تا قدم خیر ،از کور تا گرین، از زبان، گویش و لهجه تا واژگان و کارواژهها، از باورها تا رویاها، از حرمانها، ایمانها، ایل، طایفه و تیره تا شهر و مدرنیته و... چشم به راه نوشته و نظراتان ارزشمندتان هستیم مطالب را میتوانید به نشانی رایانامهی baloutestan@yahoo.com بفرستید.