؛ ماهنامه تخصصی کودکان لرستان

محمد بساطی* به گزارش بلوطستان نخستين شماره‌ی ماهنامه تخصصی کودکان لرستان «پیشوک» در 36 صفحه تمام رنگی به همراه دو ضمیمه 4 صفحه‌ای رایگان(ضمیمه‌ی پیشوک خردسال و ضمیمه‌ی گَپی با بزرگترها) به مدیرمسئول و صاحب امتیازی داریوش جعفری هنرمند خلاق و چیره‌دست هم‌استانی چاپ و منتشر شد..

جایگاه، شاخه ها، و بزرگان

طایفه آزاوخت(آزادبخت)                                                                                                                                  محمد بساطی

مطلبی از نگارنده در ویژه نامه ی شهرستان کوهدشت هفته نامه سیمره شماره 200 به چاپ رسید  نظر به اهمیت موضوع و علاقه ای که مخاطبان بدان نشان دادند آن را تقدیم بازدید کنندگان بلوطستان می نمایم از صاحب نظران انتظار میرود نسبت به درج نظر کوتاهی ننمایند.

هفته نامه ی سیمره با توجه به علاقه ای که به زیست بوم خویش دارد، بنا بر آن گذاشته در هر شماره ی ویژه نامه کوهدشت به بررسی یکی از طوایف  شهرستان بپردازد و پاسخی برای پرسشهای زیر بیابد. طایفه مورد بحث جز کدام ایل است؟ شاخه و زیر شاخه هایش کدامند؟ جایگاهش کجا بوده ؟ بزرگان و کدخدایانش چه کسانی بوده اند؟ وجه تسمیه و دلیل نام گذاری چه چیزی بوده؟ و چه فراز و نشیب های داشته است؟...

گفت وگو با محمدحسين خان(مَسی خو) غضنفري

گزيده اي از گفت و گوي منتشر شده در كتاب خرم آباد شناسي3 ، 1378،  انتشارات افلاك(مصاحبه و گفت و گو از سيدفريدقاسمي)

آقاي محمد حسين خان غضنفري از تاريخ ومحل تولدتان بگوييد ؟ در 17 اسفند سال  1300   در پاي آستان كوهدشت بدنيا آمدم كه البته بعدا به جهت استخدام ، سن شناسنامه اي خود را به 1299 تغيير دادم ....

نوشتاری کوتاه در مورد طایفه هفت تخم از ایل بالاگریوه  همراه دو سند

  محمد بساطی/  ایل بالا گریوه یکی از بزرگترین  ایلهای اثر گذار و مهم لرستان  و لر کوچک میباشد  که از چهار طایفه ، جویکی ، دیرکون ، پاپی  و قلاون  تشکیل  شده است، جز شمار اندکی  لک زبان  بقیه کسانی  که در بالا گریوه  هستند لری صحبت می کنند و بالا گریوه ای شاخه ی از زبان لری است که هر شعبه اش بگونه ای  خاص  واژگان  را تلفظ میکنند . مثلا طرز تکلم  واژه ی "کنم"در جمله ی «عرض کنم» در دو طایفه  جویکی و دریکون  با هم فرق دارد جویکی ها به ابتدایی آن کسره و دریکون و میرها به ابتدایش ضمه اضافه می کنند و به ترتیب به دو گونه ی کِنم و کُنم آن را بیان می نمایند .بی تردید گویش بالا گریوه ای گویشی  اصیل است و ریشه در پارسی باستان دارد مثلا  واژگانی  مثل گیه به معنی برادر  درست همان واژه ی پارسی گذشتگان مان است که در کلماتی مثل گیومرث بکار رفته و همچنین است واژه های مثل اشگفت ،اشنفت ، اناشتا...

عجم میر فرزند میزرا محمدخان معروف میرزا «میرتمُر» از بزرگان تیره میر طایفه دیرکون (دریکوند) می­باشند که در بالاگریوه و لرستان بزرگان این طایفه به سخن دانی معروفند. استاد عجم میر در سال 1298 ه. ش در سیمره (دره شهر امروزی) دیده به دنیا بینا کرد و جز افرادی بود که سالها طعم تبعید و دوری از زیستگاه مادری را چشید وسالها در نتیجه­ی سیاست­های رضاخانی در کویرهای خراسان دل نگران لرستان بود و در سرمای آنجا بینایی اش را از دست داد

زنان دیروز، زنان امروز

حجت اله عزیزپور/ با توجه به شرایط سنی و قرار ‌‌‌‌‌‌‌گرفتن در موقعیت مکانی خاص جغرافیایی، بسیاری از رسومات و آیین‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های باقیمانده از نسل گذشته و اجدادمان را تجربه کرده و اندوخته دارم و به یاری آن‌ها آیین‌ها‌ی را که لمس و یا به عینه مشاهده نموده‌‌‌ام و در یک مقایسه درونی و سنجش یک‌طرفه که خود نیز داور آن بوده‌ام و حکم بر قضاوتی که خود قاضی آن نیز بوده‌‌‌‌‌‌ام صادر کرده و رأی صادره که دال بر سخت کوشی زنان دیروز و انجام وظایف سنگین و طاقت ‌‌‌‌‌‌‌فرسا و فرسایشی نسبت به زنان امروز می‌باشد. را به‌صورت جزئی و نکته به نکته با بیان دلیل توضیح می‌دهم. بنده متولد سال 1339 هستم و در خانوده‌ای کاملا عشایری و روستایی بزرگ شده‌ام و جریان‌های را که می‌خواهم بنویسم به‌طور زنده با چشم خویش دیده و یا لمس کرده‌ام و ...

کرم دوستی

تا قلم هَس، تا وِتِن هَس، جال و رُمِم هُم‌کُرَل

اژ شراوِ شعرَلِم، مَسِ مدومِم هُم‌کُرل

گِلّ‌گلّی درد و خم و خصه فراموشه مکم

آشنا و نِم‌نِمِ ساغر و جُمِم هُم‌کُرل...

هناسه سردم چوی وای خزونه  ×    دروینم سِزیایه، دردم گرونه

تا کی بنالم وَ پیت زاری کم  × آوه دیده گان وَ دل جاری کم

  آساره بختم خاموش و سرده  ×  خدا بزونه گیونم کل سرده

آساره نیه امیشو بشمارم× بوره سیل بکه وی حال زارم ...

(حضرت محمد«ص»)

(امام علی «ع»)

(امام حسین«ع»)

اشگفت شکوه‌مند و شگفت انگیز کَلماکَره

ماندانا عزیزپور: «کَلماکَره» غاريست طبيعي-باستاني که در شهرستان زیبای پل‌دختر و در جنوب استان لرستان قرار دارد  این غار در یک منطقه‌ی باستانی و در ارتفاعات کوه «مَلَه» و بر فراز دره‌باغی واقع شده است. بلندی‌های کوه «مَله» قاعده‌ی مثلث خیالی را می‌سازند که دوسوی آن را دو رودخانه‌ی هماره جاری سیمره و کشکان تشکیل می‌دهند. این مثلث از نظر تراکم سکونتی انسان‌های پیشین و وجود تپه ماهورها و محوطه‌ی تاریخی غنایی ویژه دارد و در دوره‌های پیش از تاریخ، تاریخ به ویژه ایلامی، پارتی و ساسانی رونق فراوان داشته است. ...

غارهای لرستان آینه گردان تاریخ

غارها نخستین سکونت گا ه های انسان و آغازگر تاریخ مدون بشری است ، چرا که نقاشی های روی غاره ها ، کهن ترین آثاری است که انسان اولیه تا کنون از خود به یاد گار گذاشته است  این سکونت گاه های قدیمی آئینه گردان انسانهای اولیه وخلق وخوی آنهاست و لرستان از آن دسته شهرهایی است که غارهای طبیعی فراوانی در دل خود جای داده است که به..... 

"طایفه جوکی"

داوودعزیزپور/بالاگریوه یکی از شش طایفه لر در جنوب غربی لرستان است که در تقسیمات میان طایفه ای به چهار تیره معروف و مشهور می باشد-یک:میرودریکوند-دو: پاپی-سه: قلاوند-چهار: جودکی . میر خانواده ی  بزرگی است و احتیاج به معرفی ندارد از بازماندگان شووردی خان اتابک لرستان اند اما هر کجا اسم دریکوند گفته می شود میر در راس قرار دارد  و می گویند میردریکوند  پس معلوم است که اتابکان و والییان لرستان از بالاگریوه بوده.به ....

نگاهی به پیشینه نیایش گردش سال

منظور از اصطلاح « تحویل سال » که با عبارت های دیگری همچون « تحویل سنه » ، « سال گردش » ، « حلول سال » یا « گردش سال » نیز شناخته می شود،  لحظه ای است که  انتقال برج دوازدهم سال یا برج فلکی « حوت » یا  « ماهی » به برج اول سال یا «حمل» یا « بره » انجام می شود. این لحظه، هنگام آغاز اعتدال بهاری در نیمکره شمالی و .... 

 قِلاجُق(قلعه جغد) یادگار ناشناخته

منظری به فرهنگ ،ريشه ها وميراث تاريخي ما لرها

رضا جودکی نژاد/rjodaki6531@gmail.comاگرچه امروز ازحقيقت پيشروي انسان وتجلي قوه خلاقه اش درسايه تكامل مدرن وعصر ديجيتال سخن بسيار گفته ميشودوفرهنگ غرب به مثابه محور تمامي فرهنگها معرفي ميگردد اما مطالعه فرهنگ هاي كهن وحتي استفاده از تجربيات زيست اقوام گوناگون هميشه جذابيتي آشكاررا منعكس ميكرده است اين حس كنكاشگرانه انسان مدرن را واداشته تا به گونه ايي كاملا منحصربفرد بواسطه ابزاري چون علوم باستان شناسي، قومشناسي، اسطوره شناسي و...به شناخت تمدنها واقوام دوردست تاريخ وهمچنين آغاز حضوراوليه انسان وادراك اوازكيهان پس از شكل دادن به نخستين تمدنها براين سياره ...

دستاوردها و دردسرهای آزاد راه

محور اندیمشک- پلدختر-خرم آباد شاه راه ارتباطی شمال به جنوب با عبور روزانه حدود یازده هزار نواع خودرو پرترددترین جاده ی کشوربوده و یکی ازحادثه خیزترین محورهای بودکه پیوسته شاهدحوادث ناگوار ودلخراشی درآن بودیم.مهمترین عامل حادثه خیزیزی به وضعیت توپوگرافی منطقه مربوط می شدکه باعث قوسهای شدید افقی و عمودی و پیچ وخم های فراوان شده است.به دلیل اهمیت و نقش این محورو در راستای ازبین بردن موانع گفته شده وزارت راه تصمیم به احدث آزارد راه پل زال –خرم آبادگرفت این طرح ازسال هفتادونه توسط ...

«داربَلی»

 تَک تَنیایه دِل  دِ هولَ داربَلی* چوی بودا سَرِ سیفا دِ دولَ دار بَلی

شَپه چِویچونی پِزگَه کَش کِرده مِیا *نِمی شِیوِنه هُرمَنگولَ داربَلی

گِرمه هور کِرد تَش بِریق زَن اُریا* نَچِرچِس خَنِس جَم جولَ داربَلی...

"دایه دایه وقت مرگه"

در بامداد 27 تیرماه 1389،ندای ماندگار لرستان خاموش شد."رضا سقایی"خواننده بومی این خطه ی کشور شاید برخی از امروزی ها به اسم نشناسند اما آهنگ های او را شنیده اید(دایه دایه وقت جنگ) و(تفنگ تا کی چشم انتظاری ،تا که دل بی قراری) دو اثر از مشهورترین ترانه های سقایی است. او که زاده 1318 در محله ی قدیمی (پشت بازار) خرم آباد بود،به .....

                                        "هناسه سرد"

لحن و آهنگ يكي از بهترين ابزارهاي ارتباط برقرار نمودن و تسكين دادن دلهاست. كلمات با لحن و آهنگ جان ميگيرند واحساسي ميشوند وصادق ميگردند آنگاه ميگويند. يكي از ظرافتهاي گويش لكي همين لحن دار كردن واحساسي نمودن كلمات است "هناسه"يكي از كلماتي است كه سراپايش ظرافت و زيبايي است.هناسه لكي كه به اشتباه آن را با نفس اشتباه ميدانند ،نفس نيست ،هناي نفسي است كه آواي جان و پژواك دردهاي انسان كوه نشين را در ادبيات و...

زندگینامه محمد حسین خان غضنفری

اسعد غضنفری/ روانشاد محمد حسین خان غضنفری آخرین فرزند نظر علی خان امیر اشرف درپنجم فروردين سال 1299 خورشیدی در کوهدشت به دنیا آمد. پدران وی همگی از شاخص ترين اقوام لرستان بوده ودر حفظ حدود و ثغور و دفاع از مرزهای کشور نقش موثر ایفا کرده اند .  جد اعلايش ،توشمال خان، فرمانده فوج امرائی در جنگهای ایران و انگلستان در زمان ناصرالدین شاه در محمره (خرمشهر) به شهادت رسید . ناسخ التواریخ قاجاریه تالیف لسان الملک سپهر در شرح رشادت جدش ، برخوردارخان امرائی در صفحه 334 جلد سوم می نویسد : ( ...

میرملاس

میر ملاس، گویای ساکت، پیر پابرجا، بگو                         از هنر، از عشق و از اسرار نا پیدا  بگو

بگو آن صورتگر شاد ظریف پنجه که بود                         شمه ای از ذوق اجداد  وطن آرا  بگو

...   شعری  فارسی از کرم دوستی

فدریکو گارسیا لورکا(1936-1898) شاعر و درام نویس اسپانیایی نخستین اثر خویش را در جوانی سرود. اثر دیگرش به نام«کناب اشعار» موفقیت بسیار کسب کرد. کتاب شعر« شاعر نیویورک» را پس از دعوت آمریکا(1930) نوشت.از نمونه شعرهای او «ترانه شرقی»است که با ترجمه زیبای احمد شاملو می خوانیم

ترانه شرقی

....

«عشق تو»

مچتبی شایسته(راجی)

عشق تو چی تش یه دل سیت کواوه  *   گوشه کوشه ای دلم سیت د عذاوه

تا که صیاد دل تو د کمینه       *     اور بارون دلم سیلی د خینه..

میلاد نور

میلاد نور هات میلاد نور هات   ×  نور دو دیده چمیل کور هات

تک تک جَم بون بچیمه پابوس ×  روژ میلاد حضرت ظهور هات

تبریکه موشم و کل مظلومان   ×  روژ نشاط شادی وشور هات...

پلدختر/ حجت‌عزیزپور

وب: جايانه يا تار

وب مستر : صاحب تار يا تارزن

ايميل: نامه برقي

ايميل آدرس: نشان نامه برقي..

 ترانه  لری بی براری

بوه که بی کورم وه بوه بوه /خوهرکه  بی برارم دل عالم می سوزه وه سی حال زارم

آسمو اوری گرت تیره وه تیره/خدایا کافر نه یینه دوتا برار وایک بمیره

حکیمونه درد مه خیلی گرونه /داری درد دلم ،هه رو، دو لرسّونه

مردم درد مه که گوتنی نی / پایام کم جونو رم رتنی نی

کم بو دیره هنی هم جوونم / مه تونم یه عمری هنی واتو بمونم

ای دلم که چنینه ، سه کو پر آه و خینه / بیا نرو بی تو داره آوفتو عمرم می شینه

کم بو دیره ولله تازه عروسم/یه شو می حام وجا لوآت لویای خاکه به اوسم

کم بو دیره می حام تا نفس آخر بجنگم/سی تقاص برارونم مه چی زخمی پلنگم

ای دلم که چنینه سیکو پر آه و خینه/بیا نرو بی تو داره آوفتو عمرم می شینه

مه وارونم وه گرد وا مگيرم

ا طوره وشد بي تاشا مگيرم

نميم اژ گريم كس با خه ور بو

ميه مي سويكي وژم تنيا مگيرم